Các phương pháp khuyến nông do trạm khuyến nông của huyện cẩm xuyên áp

  • 113 trang
  • file: .doc

đang tải dữ liệu....

Tài liệu bị giới hạn, để xem hết nội dung vui lòng tải về máy tính.

Tải xuống - 113 trang

Nội dung text: Các phương pháp khuyến nông do trạm khuyến nông của huyện cẩm xuyên áp

MUÛC LUÛC
MUÛC LUÛC..................................................................1
DANH MUÛC CAÏC TÆÌ VIÃÚT TÀÕT.................................3
DANH MUÛC CAÏC BAÍNG BIÃØU.....................................4
PHÁÖN 1: MÅÍ ÂÁÖU, MUÛC ÂÊCH VAÌ YÃU CÁÖU.............5
1.1. Måí âáöu................................................................5
1.2. Muûc âêch nghiãn cæïu............................................6
1.3. Yãu cáöu................................................................6
PHÁÖN 2: ............TÄØNG QUAN VÃÖ CAÏC VÁÚN ÂÃÖ NGHIÃN
CÆÏU 7
2.1. Lëch sæí haình, phaït triãøn vaì tçnh hçnh hoaût âäüng
khuyãún näng trãn thãú giåïi...........................................7
2.2 Caïc phæång phaïp khuyãún näng trãn thãú giåïi........13
2.3. Lëch sæí hçnh thaình, phaït triãøn vaì tçnh hçnh hoaût
âäüng khuyãún näng åí Viãût Nam.................................15
2.4. Lëch sæí ra âåìi, phaït triãøn vaì tçnh hçnh hoaût âäüng
cuía Trung tám Khuyãún näng - Khuyãún lám (TTKN - KL)
tènh Haì Ténh..............................................................26
PHÁÖN 3: .......................................................PHAÛM VI, PHÆÅNG PHAÏP
29
3.1. Phaûm vi nghiãn cæïu............................................29
3.1.1. Vãö khäng gian..................................................29
3.2. Phæång phaïp nghiãn cæïu.....................................29
3.3. Näüi dung nghiãn cæïu..........................................30
3.4. Caïc chè tiãu nghiãn cæïu.......................................30
3.5. Cå såí lyï luáûn vaì thæûc tiãùn cuía váún âãö nghiãn
cæïu.......................................................................... 31
PHÁÖN 3: ........................................................ KÃÚT QUAÍ NGHIÃN CÆÏU
33
Chæång 1: Tçnh hçnh cå baín cuía huyãûn Cáøm
Xuyãn.....................................34
1.1. Âiãöu kiãûn tæû nhiãn...........................................33
1.2. Tçnh hçnh kinh tãú xaî häüi cuía huyãûn Cáøm Xuyãn
................................................................................. 37
Chæång 1: Hãû thäúng täø chæïc, quaín lyï vaì chênh saïch
cuía Traûm Khuyãún
1
näng..............................................................................
.................................46
2.1. Så âäö hãû thäúng täø chæïc vaì quaín lyï................46
2.2. Chênh saïch khuyãún näng.....................................49
Chæång 3: Caïc hoaût âäüng khuyãún näng cuía Traûm
Khuyãún näng huyãûn Cáøm
Xuyãn............................................................................
.................................51
3.1. Hoaût âäüng táûp huáún........................................51
3.2. Hoaût âäüng tham quan.........................................55
3.3. Hoaût âäüng xáy dæûng mä hçnh trçnh diãùn...........57
3.4. Hoaût âäüng täø chæïc häüi thaío âáöu båì...............61
3.5. Hoaût âäüng thäng tin tuyãn truyãön.......................64
3.6. Cáu laûc bäü khuyãún näng....................................68
3.7. Hoaût âäüng cung cáúp dëch vuû............................71
Chæång 4: Caïc phæång phaïp khuyãún näng do Traûm
Khuyãún näng cuía huyãûn Cáøm Xuyãn aïp
duûng...........................................................................
1
4.1. Phæång phaïp tiãúp cáûn khuyãún näng..................73
4.2. Phæång phaïp hoaût âäüng khuyãún näng maì Traûm
Khuyãún näng âang sæí duûng......................................74
5.1. Âiãøm maûnh:......................................................77
5.2. Âiãøm yãúu:.........................................................77
5.3. Giaíi phaïp............................................................78
PHÁÖN 4: ....................................................KÃÚT LUÁÛN VAÌ ÂÃÖ NGHË
79
4.1. Kãút luáûn............................................................79
4.2 Âãö nghë...............................................................81
TAÌI LIÃÛU THAM KHAÍO...............................................82
2
DANH MUÛC CAÏC TÆÌ VIÃÚT TÀÕT
ATT: Adaptive Technology Tranfer (chuyãøn giao cäng
nghãû æïng duûng).
BQLT: Bçnh quán læång thæûc.
BQC: Bçnh quán chung.
BVTV: Baío vãû thæûc váût.
CBKN: Caïn bäü khuyãún näng.
CLB: Cáu laûc bäü.
CLBKN: Cáu laûc bäü khuyãún näng.
FAO: Food And Agriculture organisation (täø chæïc
näng læång cuía liãn håüp quäúc).
FPR: Famrmer Paticipatory Research (nghiãn cæïu hãû
thäúng näng nghiãûp)
HND: Häüi näng dán.
HPN: Häüi phuû næî.
KHKT: Khoa hoüc kyî thuáût
KN: Khuyãún näng.
KT: Kyî thuáût.
LSLG: Lám saín ngoaìi gäù
NN&PTNT: Näng nghiãûp vaì phaït triãøn näng thän.
PRA: Patcipatory Rural Apprasasl (phæång phaïp âaïnh
giaï
näng thän coï sæû tham gia cuía ngæåìi dán).
PTTH: Phäø thäng trung hoüc.
TBKHKT: Tiãún bäü khoa hoüc kyî thuáût.
TBKT: Tiãún bäü kyî thuáût
TC: Trung cáúp.
THCS: Trung hoüc cå såí.
TOT: Transfer Of Technology (chuyãøn giao cäng
nghãû).
TTCX: Thë tráún Cáøm Xuyãn
3
TTKN-KL: Trung tám khuyãún näng khuyãún lám.
TW: Trung æång.
UBND: UÍy ban nhán dán.
4
DANH MUÛC CAÏC BAÍNG BIÃØU
Baíng1: Tçnh hçnh sæí duûng âáút âai cuía huyãûn
Cáøm Xuyãn................................................................33
Baíng2: Tçnh hçnh cå såí haû táöng cuía huyãûn Cáøm
xuyãn......................................................................... 34
Baíng 3: Tçnh hçnh dán säú - lao âäüng cuía huyãûn
Cáøm Xuyãn................................................................35
Baíng 4: Diãûn têch mäüt säú loaûi cáy träöng chuí
yãúu cuía huyãûn Cáøm Xuyãn......................................37
Baíng 5: Säú læåüng mäüt säú loaûi váût nuäi cuía
huyãûn Cáøm Xuyãn....................................................38
Baíng 6: Cå cáúu thu nháûp cuía caïc nhoïm häü .............40
Baíng 7: Trçnh âäü vaì nàng læûc cuía caïn bäü
khuyãún näng.............................................................43
Baíng 8: : Tçnh hçnh táûp huáún cho näng dán cuía
Traûm Khuyãún näng huyãûn Cáøm Xuyãn (2003-2005)...47
Baíng 9: Mæïc âäü tham gia táûp huáún chuía caïc
nhoïm häü..................................................................49
Baíng 11: Tçnh hçnh xáy dæûng mä hçnh trçnh diãùn
cuía traûm khuyãún näng tæì nàm 2003 - 2005 .............53
Baíng 12: Tçnh hçnh xáy dæûng mä hçnh taûi caïc xaî
khaío saït....................................................................55
Baíng 13: Tçnh hçnh tham gia häüi thaío cuía caïc
nhoïm häü..................................................................58
Baíng14: Kãnh thäng tin thæåìng xuyãn nháút vãö kyî
thuáût träöng troüt cuía häü..........................................60
Baíng15: Kãnh thäng tin thæåìng xuyãn nháút vãö chàn
nuäi cuía häü...............................................................62
Baíng16: Kãnh thäng tin thæåìng xuyãn nháút vãö thë
træåìng cuía näng hä..................................................63ü
5
Baíng 17: Tçnh hçnh täø chæïc Cáu laûc bäü khuyãún
näng cuía caïc xaî.........................................................65
Baíng 18: Tçnh hçnh cung cáúp dëch vuû váût tæ näng
nghiãûp cuía traûm khuyãún näng..................................67
Baíng19: Æu nhæåüc âiãøm cuía 2 phæång phaïp tiãúp cáûn
................................................................................. 69
Baíng20: Æu nhæåüc âiãøm cuía caïc phæång phaïp
khuyãún näng.............................................................71
6
PHÁÖN 1: MÅÍ ÂÁÖU, MUÛC ÂÊCH VAÌ YÃU CÁÖU
1.1. Måí âáöu
Âaî nhiãöu nàm nay näng nghiãûp âæåüc xem laì màût
tráûn haìng âáöu trong cäng cuäüc âäøi måïi vaì phaït triãøn
âáút næåïc. Âaíng vaì Nhaì næåïc ta ráút coi troüng viãûc
náng cao thu nháûp vaì mæïc säúng cho ngæåìi dán, nhæîng
nàm qua âaî coï nhiãöu chênh saïch vé mä vãö phaït triãøn
näng nghiãûp, näng thän do Nhaì næåïc ban haình âaî vaì
âang taûo âiãöu kiãûn thuáûn låüi cho phaït triãøn näng
nghiãp, näng thän trong âoï coï Nghë âënh 13/CP do Chênh
phuí ban haình ngaìy 2/3/1993 vãö cäng taïc khuyãún näng.
Våïi 80% dán säú laìm näng nghiãûp nãn cäng taïc
khuyãún näng âæåüc Âaíng vaì Nhaì næåïc ráút coi troüng.
Chuïng ta âaî xáy dæûng âæåüc mäüt maûng læåïi khuyãún
näng räüng khàõp tæì Trung æång âãún âëa phæång bãn
caûnh âoï caïc täø chæïc khuyãún näng tæû nguyãûn, caïc
täø chæïc Phi chênh phuí trong næåïc vaì Quäúc tãú cuîng
âaî vaì âang coï nhæîng âoïng goïp âaïng kãø vaìo hoaût
âäüng naìy. Cäng taïc khuyãún näng coï vë trê hãút sæïc
quan troüng trong sæû nghiãûp xoaï âoïi giaím ngheìo, phaït
triãøn näng nghiãûp vaì näng thän.
Sæû phaït triãøn maûnh meî cuía khoa hoüc kyî thuáût
(KHKT) âaî goïp pháön to låïn vaìo phaït triãøn näng
nghiãûp. Tuy nhiãn, KHKT caìng phaït triãøn thç ngæåìi
näng dán caìng naíy sinh nhiãöu váún âãö khoï khàn båíi
sæû haûn chãú vãö kiãún thæïc vaì kyî nàng nãn hoü ráút
khoï khàn trong viãûc tiãúp thu këp thåìi caïc TBKT. Våïi vai
troì laì cáöu näúi giæîa nhaì nghiãn cæïu våïi ngæåìi näng
dán, khuyãún näng âaî cung cáúp cho ngæåìi näng dán
nhæîng kiãún thæïc vãö KHKT, nhæîng kyî nàng cáön thiãút
nhàòm giuïp hoü giaíi quyãút caïc khoï khàn trong saín
7
xuáút. Chè coï bàòng con âæåìng khuyãún näng caïc tiãún
bäü vãö KHKT, nhæîng thäng tin vãö thë træåìng, vàn hoaï
vaì xaî häüi måïi âãún âæåüc våïi ngæåìi dán âãø hoü coï
nhæîng quyãút âënh âuïng âàõn vaì këp thåìi trong saín
xuáút vaì âåìi säúng cuía mçnh.
Sau hån 10 nàm hoaût âäüng, cäng taïc khuyãún näng âaî
coï nhæîng âoïng goïp âaïng kãø vaìo viãûc náng cao nàng
læûc cho näng dán, phaït triãøn saín xuáút coï hiãûu quaí
taûo ra nhiãöu haìng hoaï näng saín, goïp pháön tàng thu
nháûp vaì mæïc säúng cho ngæåìi näng dán.
Tuy nhiãn cäng taïc khuyãún näng váùn coìn mäüt säú
täön taûi vãö màût täø chæïc cuîng nhæ quaín lyï, caïc tiãún
bäü kyî thuáût coìn nàûng âæa tæì trãn xuäúng, chæa phuì
håüp våïi hoaìn caính, âiãöu kiãûn kinh tãú xaî häüi, táûp
quaïn vaì nhu cáöu cuía ngæåìi näng dán, chæa gàõn chàût
viãûc chuyãøn giao KHKT våïi viãûc tiãu thuû saín pháøm.
Chæa huy âäüng âæåüc sæû tham gia coï hiãûu quaí cuía
ngæåìi näng dán vç thãú caïc tiãún bäü kyî thuáût måïi aïp
duûng vaìo saín xuáút hiãûu quaí chæa cao vaì khäng bãön
væîng.
Cäng taïc khuyãún näng åí huyãûn Cáøm Xuyãn, tènh
Haì Ténh âang åí vaìo giai âoaûn måïi hçnh thaình nãn coìn
nhiãöu haûn chãú âoìi hoíi phaíi coï sæû nghiãn cæïu, phán
têch vaì âaïnh giaï nhæîng màût maûnh, màût yãúu cuía hãû
thäúng täø chæïc khuyãún näng trong thåìi gian qua nhàòm
âæa ra caïc giaíi phaïp âãø náng cao hiãûu quaí hoaût âäüng
khuyãún näng trong nhæîng nàm tåïi. Xuáút phaït tæì âiãöu
kiãûn thæûc tãú âoï, chuïng täi tiãún haình nghiãn cæïu âãö
taìi ”Âaïnh giaï thæûc traûng cäng taïc khuyãún näng
cuía Traûm Khuyãún näng huyãûn Cáøm Xuyãn, tènh
Haì Ténh trong giai âoaûn 2003-2005”.
8
1.2. Muûc âêch nghiãn cæïu
- Âaïnh giaï thæûc traûng cäng taïc khuyãún näng trong 3
nàm qua tæì 2003-2005.
- Phán têch, âaïnh giaï nhæîng thuáûn låüi, khoï khàn,
nhæîng yãúu täú aính hæåíng âãún cäng taïc khuyãún näng.
- Âãö xuáút nhæîng giaíi phaïp âãø náng cao hiãûu quaí cuía
cäng taïc khuyãún näng trong nhæîng nàm tåïi åí huyãûn
Cáøm Xuyãn, tènh Haì Ténh.
1.3. Yãu cáöu
- Âãø coï âæåüc säú liãûu chênh xaïc, khi âiãöu tra
phaíi choün máùu âaûi diãûn.
- Træåïc khi âiãöu tra chênh thæïc cáön âiãöu tra thæí
mäüt vaìi, âäúi tæåüng âãø kiãøm tra xem phiãúu âiãöu tra
daî phuì håüp chæa tæì âoï âiãöu chènh laûi cho phuì håüp,
khi âiãöu tra phaíi xem xeït thaïi âäü, yï kiãún cuía ngæåìi
traí låìi.
- Trong quaï trçnh nghiãn cæïu phaíi baïm saït vaìo näüi
dung nghiãn cæïu.
- Huy âäüng sæû tham gia täúi âa cuía ngæåìi dán.
- Trong khi phán têch, xæí lyï thäng tin phaíi âaím baío
tênh trung thæûc vaì khaïch quan.
PHÁÖN 2: TÄØNG QUAN VÃÖ CAÏC VÁÚN ÂÃÖ
NGHIÃN CÆÏU
2.1. Lëch sæí haình, phaït triãøn vaì tçnh hçnh hoaût
âäüng khuyãún näng trãn thãú giåïi
2.1.1. Lëch sæí hçnh thaình vaì phaït triãøn cuía cäng
taïc khuyãún näng trãn thãú giåïi
2.1.1.1. Lëch sæí hçnh thaình vaì phaït triãøn cuía cäng taïc
khuyãún näng trãn thãú giåïi
9
Cäng taïc khuyãún näng trãn thãú giåïi âaî xuáút hiãûn
vaì phaït triãøn tæì thãú kyí XIV, noï âæåüc duy trç vaì
phaït triãøn åí nhiãöu næåïc nháút laì trong thåìi kyì caïch
maûng xanh buìng näø vaì cäng nghãû sinh hoüc phaït triãøn
trong näng nghiãûp.
Viãûc âæa cäng taïc khuyãún näng âãún táûn våïi
ngæåìi näng dán laì mäüt váún âãö quan troüng maì åí moüi
quäúc gia nháút laì nhæîng næåïc phaït triãøn chuí yãúu
dæûa vaìo näng nghiãûp. Caïc täø chæïc phaït triãøn cho
ràòng khuyãún näng laì mäüt trong nhæîng phæång phaïp
âãø phaït triãøn mäüt nãön näng nghiãûp hiãûn âaûi.
Caïc tiãún bäü KHKT ra âåìi nhàòm âaïp æïng cho sæû
phaït triãøn cuía xaî häüi, tuy nhiãn viãûc aïp duûng noï vaìo
thæûc tãú måïi laì âiãöu quan troüng. Trãn thãú giåïi âaî coï
nhiãöu nghiãn cæïu vãö cäng taïc khuyãún näng vaì chênh
nhæîng nghiãn cæïu naìy âaî âàût nãön moïng âáöu tiãn cho
sæû hçnh thaình vaì phaït triãøn cuía khuyãún näng.
Nàm 1961, giaïo sæ ngæåìi Anh Hartlib âaî viãút cuäún
saïch vãö sæû tiãún bäü cuía nghãö näng.
Nàm 1723, täø chæïc hiãûp häüi “Tàng cæåìng hiãøu
biãút vãö näng nghiãûp” âáöu tiãn âæåüc thaình láûp åí
Phaïp vaì sau âoï laì åí Nga, Âæïc, nhæîng hiãûp häüi naìy
âaî laìm tàng thãm sæû phaït triãøn cuía khuyãún näng sau
naìy.
Nàm 1777, giaïo sæ ngæåìi Thuyññ Syî Heirnich Patlozzi
cho ràòng muäún phaït triãøn nhanh ngaình näng nghiãûp
âãø giuïp cho cuäüc säúng cuía ngæåìi näng dán âæåüc täút
hån thç phaíi âaìo taûo cho chênh nhæîng con em cuía hoü
cuîng nhæ baín thán hoü coï trçnh âäü hoüc váún vaì nàõm
âæåüc caïc tiãún bäü kyî thuáût.
10
Nàm 1806, Äng philip Emanel ngæåìi Thuyñ Syî âaî tæû
boí tiãön ra xáy dæûng 2 Træåìng Näng nghiãûp Thæûc
haình taûi Hofwyl. Sau naìy noï aính hæåíng ráút låïn âãún
näüi dung vaì phæång phaïp âaìo taûo âäúi våïi caïc caïn bäü
näng nghiãûp åí caïc næåïc Cháu Áu vaì Bàõc Myî.
Nàm 1853, Edward Hitchcok cuía træåìng Âaûi hoüc
Amhet laì mäüt thaình viãn cuía Uyí ban Näng nghiãûp Bang
Masachu satts âaî âãö nghë thaình láûp “hoüc viãûn näng
dán “
Äng âæåüc xem laì nhaì tiãn phong vãö giaïo duûc
khuyãún näng åí Myî chênh thæïc thaình láûp hoaût âäüng
khuyãún näng åí Myîîî laì kãút håüp täøng håüp cuía caïc
daûng triãøn khai vaì giaïo duûc. Phæång phaïp naìy âaî
âæåüc ráút nhiãöu caï nhán vaì täø chæïc åí Myî uíng häü.
Âãún nàm 1907 coï tåïi 42 træåìng Âaûi hoüc åí 39
Bang cuía Myî âaî tham gia hoaût âäüng theo phæång phaïp
naìy vaì coï nhiãöu træåìng Âaûi hoüc åí nhiãöu næåïc khaïc
cuîng tham gia vaìo hoaût âäüng naìy.
2.1.1.2. Lëch sæí hçnh thaình vaì phaït triãøn cuía cäng taïc
khuyãún näng åí Cháu AÏ
 Khuyãún näng ÁÚn Âäü
Tæì nàm 1960 ÁÚn Âäü âaî täø chæïc âaìo taûo cho
caïn bäü khuyãún näng âæåüc theo 5 cáúp bao gäöm:
Cáúp quäúc gia
Cáúp vuìng (nhoïm caïc Bang)
Cáúp Bang
Cáúp huyãûn
Cáúp dæåïi huyãûn
11
Cáúp quäúc gia coï chæïc nàng âaìo taûo caïn bäü cao
cáúp vaì trung cáúp bao gäöm nhiãöu cå quan khaïc nhau.
Cáúp vuìng coï 4 Viãûn giaïo duûc khuyãún näng âàût
taûi Nilokheri, Annd, Hyderabad vaì Jorhat âaìo taûo caïn
bäü trung cáúp.
Cáúp Bang bao gäöm caïc træåìng Âaûi hoüc Näng
nghiãûp Bang, coï 26 cå såí huáún luyãûn âaìo taûo caïn bäü
khuyãún näng trung cáúp vaì caïc Viãûn huáún luyãûn âaìo
taûo caïn bäü trung cáúp vaì caïn bäü cå såí.
Cáúp huyãûn: Bao gäöm caïc Traûm nghiãn cæïu vuìng
vaì træåìng Näng nghiãûp Bang coï 127 cå såí huáún luyãûn
âaìo taûo caïn bäü trung cáúp. Caïc Trung tám huáún
luyãûn Khuyãún näng coï 84 cå såí huáún luyãûn âaìo taûo
caïn bäü cå såí.
Cáúp dæåïi huyãûn: Do caïc Phoìng näng nghiãûp xaîî
âaím nháûn huáún luyãûn caïn bäü khuyãún näng cáúp cå
såí.
Våïi phæång phaïp täø chæïc, âaìo taûo naìy, ÁÚn Âäü
âaî laìm täút cäng taïc khuyãún näng nhåì váûy maì âaî coï
mäüt nãön näng ngiãûp phaït triãøn maûnh maì træåïc hãút
laì thaình cäng cuía cuäüc caïch maûng xanh âaî giaíi quyãút
váún âãö læång thæûc , tiãúp âãún laì thaình cäng caí cuäüc
caïch maûng tràõng laì saín xuáút sæîa vaì hiãûn âang laìm
cuäüc caïch maûng náu laì phaït triãøn chàn nuäi maì chuí
yãúu laì tráu, boì.
Traíi qua 35 nàm hoaût âäüng, cäng taïc khuyãún näng
åí ÁÚn Âäü âaî giaíi quyãút âæåüc nhiãöu váún âãö vãö
phaït triãøn näng nghiãûp, aïp duûng thaình cäng caïc tiãún
bäü KHKT vaì tråí thaình mäüt quäúc gia coï nãön näng
nghiãûp khaï phaït triãøn.[9]
12
 Khuyãún näng åí Thaïi Lan
Laì næåïc xuáút kháøu gaûo tæång âäúi låïn trãn thãú
giåïi, gaûo xuáút kháøu cuía Thaïi Lan âaût cháút læåüng
cao. Âaût âæåüc kãút quaí naìy laì nhåì vaìo viãûc chuï
troüng phaït triãøn khuyãún näng.
Màûc duì thaình láûp sau ÁÚn Âäü 7 nàm nhæng
khuyãún näng åí Thaïi Lan cuîng ráút phaït triãøn nhåì sæû
quan tám âáöu tæ cuía Chênh phuí cho cäng taïc khuyãún
näng tæì trung æång âãún âëa phæång.
Hçnh thaình nàm 1967, qua gáön 30 nàm hoaût âäüng,
cäng taïc khuyãún näng âaî phaït triãøn maûnh meî âàûc
biãût laì viãûc âaìo taûo caïc caïn bäü khuyãún näng ráút coï
cháút læåüng. Hãû thäúng khuyãún näng åí Thaïi Lan hoaût
âäüng ráút hiãûu quaí nháút laì caïc khuyãún näng åí cáúp
cå såí, våïi tinh tháön theo saït ngæåìi näng dán nãn caïc
tiãún bäü KHKT aïp duûng vaìo saín xuáút háöu hãút laì laì
thaình cäng.[9]
13
 Khuyãún näng åí Trung Quäúc
Ra âåìi tæì ráút láu nhæng biãøu hiãûn roî nháút laì
nàm 1993 Træåìng Âaûi hoüc Kim Làng âaî láûp ra phán
khoa khuyãún näng. Taûi Nghë quyãút cuía Ban cháúp
haình Trung æång Âaíng cäüng saín Trung Quäúc khoaï
VIII(11/91) vãö “Tàng cæåìng cäng taïc Näng nghiãûp vaì
Näng thän” trong âoï coï muûc thæï 4 nãn roî ”phaíi nàõm
væîng chiãún læåüc KHCN vaì giaïo duûc khuyãún näng”
choün loüc âæa tiãún bäü KHKT Näng nghiãûp xuäúng näng
thän. Xáy dæûng caïc cå såí thæûc nghiãûm vaì khu trçnh
diãùn, thæûc hiãûn caïc chênh saïch âæa sinh viãn måïi täút
nghiãûp xuäúng cå såí laìm viãûc. Chuï troüng âaìo taûo
caïc nhán viãn khuyãún näng laì nhæîng näng dán chuí chäút
trong näng nghiãûp. Trong kãú hoaûch 5 nàm vãö phaït
triãøn näng nghiãûp láön thæï VI, Trung Quäúc âaî táûp
huáún âæåüc 1,2 triãûu ngæåìi vãö cäng taïc khuyãún näng
vaì bäöi dæåîng âæåüc 150 triãûu ngæåìi laì näng dán vãö
kiãún thæïc khuyãún näng. Caí næåïc Trung Quäúc coï
10/33 laînh âaûo tènh laì Træåíng ban Khuyãún näng, nhåì
laìm täút cäng taïc khuyãún näng, näng nghiãûp Trung
Quäúc âaî coï nhæîng bæåïc phaït triãøn nhaíy voüt nháút laì
trong 3 lénh væûc luïa lai, cháøn âoaïn thuï y vaì nuäi träöng
thuyí saín.[9]
 Khuyãún näng Indonesia
Thaình láûp nàm 1955, hãû thäúng khuyãún näng
âæåüc täø chæïc theo 4 cáúp:
Cáúp Quäúc gia:
Do Häüi âäöng Khuyãún näng Quäúc gia âiãöu haình,
Häüi âäöng gäöm coï täøng giaïm âäúc Cuûc âaìo taûo vaì
huáún luyãûn khuyãún näng laìm chuí tëch, thæ kyï cuía
cuûc BIMAS laì phoï chuí tëch. Caïc äng giaïm âäúc ngaình
14
phuû trong ban täøng giaïm âäúc, caïc äng viãûn træåíng
viãûn nghiãn cæïu thuäüc caïc Viãûn nghiãn cæïu Näng
nghiãûp vaì caïc äng giaïm âäúc caïc âån vë khaïc coï liãn
quan âãún khuyãún näng trong Bäü Näng nghiãûp laì uíy
viãn.
Cáúp tènh:
Do Diãùn âaìn khuyãún näng cáúp 1 âiãöu haình bao
gäöm: Giaïm âäúc näng nghiãûp tènh laìm chuí tëch, thæ kyï
cuía BIMAS laìm thæ kyï, træåíng caïc cå quan dëch vuû
näng nghiãûp tènh, caïc cå quan kyî thuáût cuía tènh laì
thaình viãn.
15
Cáúp huyãûn:
Do Diãùn âaìn khuyãún näng cáúp 2 âiãöu haình,
huyãûn choün mäüt trong caïc cå quan dëch vuû näng
nghiãûp huyãûn laìm chuí tëch, thæ kyï cuía BIMAS huyãûn
laì thæ kyï. Caïc træåíng cå quan dëch vuû vaì caïc âån vi
coï liãn quan âãún khuyãún näng trong huyãûn laìm uíy viãn.
Cáúp liãn xaî: Coï Trung tám Khuyãún näng näng
thän vaì Trung tám Thäng tin näng thän.
Trung tám Khuyãún näng näng thän coï 10-15 caïn bäü
chè âaûo saín xuáút, mäùi caïn bäü naìy phuû traïch 2-3 xaî
tuìy theo quy mä vaì máût âäü dán säú.
Trung tám Thäng tin näng nghiãûp chëu traïch nhiãûm
chuyãøn taíi caïc thäng tin kyî thuáût âãún cho häü näng dán
vaì baïo caïo lãn cáúp trãn, chuáøn bë caïc taûi liãûu
khuyãún näng âãø phuûc vuû cho näng dán. Ngoaìi ra Trung
tám naìy coìn laì nåi häüi hoüp, gàûp gåî caïc âaûi diãûn
näng dán, ngæ dán vaì caïc laînh âaûo trong vuìng. Tæì âoï
xáy dæûng nãn caïc chæång trçnh phaït triãøn näng nghiãûp
vaì laì nåi âãø täø chæïc caïc hoaût âäüng táûp huáún vãö
kyî thuáût måïi vaì xáy dæûng näng thän.
Indonesia ráút chuï troüng phaït triãøn 2 Trung tám
naìy vaì coi âoï laì tuyãún âáöu cuía khuyãún näng.
 Khuyãún näng åí Philippin
Cuîng nhæ caïc næåïc khaïc, cäng taïc khuyãún näng åí
Philippin âaî coï tæì ráút láu, hãû thäúng khuyãún näng
âæåüc täø chæïc chàût cheî tæì cáúp Trung æång âãún âëa
phæång, Nhaì næåïc cáúp kinh phê cho hoaût âäüng
khuyãún näng tæång âäúi låïn. Khuyãún näng åí âay âæåüc
tiãún haình theo nhiãöu phæång phaïp nhæ hæåïng dáùn
näng dán saín xuáút theo kyî thuáût måïi, âaìo taûo cho caïc
16
chuí trang traûi nàõm væîng kyî thuáût.... Âãø hoü coï thãø
aïp duûng mäüt caïch thaình thaûo åí trang traûi cuía mçnh
[9].
2.1.2. Tçnh hçnh hoaût âäüng khuyãún näng cuía caïc
næåïc trãn thãú giåïi
Nguäön nhán læûc khuyãún näng trãn thãú giåïi
Khuyãún näng trãn thãú giåïi âæåüc hçnh thaình tæì 4
täø chæïc cå baín sau:
- Caïc Hiãûp häüi näng dán
- Caïc täø chæïc khaïc åí näng thän
- Caïc træåìng hoüc
- Caïc täø chæïc näng nghiãûp Phi chênh phuí [20]
Sæû phaït triãøn cuía khuyãún näng trãn thãú giåïi: (theo
Tiãún syî Tazama Nháût Baín- chuyãn gia khuyãún näng
cuía FAO)
Nàm 1700: Coï 1 næåïc
Nàm 1800: Coï thãm 7 næåïc
1900-1910: Thãm 6 næåïc
Nàm 1910-1920: Coï thãm 6 næåïc
Nàm 1920-1930: Coï thãm 8 næåïc
Nàm 1930-1940: Coï thãm 6 næåïc
Âãún nàm1990 coï táút caí laì 199 næåïc coï täø chæïc
khuyãún näng
Nàm 1993 coï thãm Viãût Nam, nhæ váûy âãún thåìi
âiãøm naìy coï 200 næåïc trãn thãú giåïi thaình láûp täø
chæïc khuyãún näng.
17
Säú caïn bäü khuyãún näng trãn thãú giåïi måïi æåïc tênh
khoaíng 600.000 ngæåìi, riãng khu væûc cháu AÏ chiãúm
khoaíng 70%.
Säú caïn bäü khuyãún näng trãn thãú giåïi theo Tiãún syî
Tazama âæåüc chia laìm 3 loaûi nhæ sau:
- Säú caïn bäü khuyãún näng haình chênh (chiãúm
7,7%)
- Säú caïn bäü khuyãún näng chuyãn âãö (14,1%)
- Säú caïn bäü khuyãún näng cå så í(78,2%)
Nhæ váûy trãn thãú giåïi säú caïn bäü khuyãún näng cå
såí chiãúm tyí lãû låïn nháút. Âiãöu naìy chæïng toí hãû
thäúng khuyãún näng cå såí åí caïc næåïc trãn thãú giåïi
ráút âæåüc chuï yï.
Trçnh âäü caïn bäü khuyãún näng trãn thãú giåïi:
- Caïn bäü khuyãún näng coï trçnh âäü så cáúp: (Chiãúm
38,8%)
- Caïc bäü khuyãún näng coï trçnh âäü trung cáúp:
(35,4%)
- Caïn bäü khuyãún näng coï trçnh âäü Âaûi hoüc:
( 22,9%)
Coìn laûi laì trãn âaûi hoüc: (5,0%)
2.2 Caïc phæång phaïp khuyãún näng trãn thãú giåïi
2.2.1. Phæång phaïp tiãúp cáûn
Quaï trçnh phaït triãøn näng nghiãûp cuía caïc næåïc
phaït triãøn trãn thãú giåïi âaî phaín aïnh quaï trçnh tiãún
hoaï cuía caïc phæång thæïc chuyãøn giao tiãún bäü kyî
thuáût (TBKT) trong näng nghiãûp. Theo Frank Ellis (1992),
18
quaï trçnh chuyãøn giao TBKT trãn thãú giåïi traíi qua caïc
phæång thæïc tiãúp cáûn khaïc nhau bao gäöm:
2.2.1.1. Chuyãøn giao cäng nghãû Transfer Of Technology
(TOT)
Phæång phaïp naìy phäø biãún trãn thãú giåïi trong
nghiãn cæïu vaì chuyãøn giao kyî thuáût näng nghiãûp åí
tháûp kyí 50 vaì 60 cuía thãú kyí XX (theo Flank Ellis,1992).
Theo phæång thæïc naìy viãûc taûo ra vaì lan truyãön caïc
TBKT laì mäüt quaï trçnh âæåìng thàóng tæì nhæîng Viãûn
nghãn cæïu cuía caïc næåïc giaìu sang caïc næåïc ngheìo, vaì
tæì caïc Viãûn cuía caïc næåïc ngheìo tåïi Trung tám
Khuyãún näng vaì cuäúi cuìng tåïi näng dán. Tuy váûy
phæång phaïp naìy váùn coìn khaï ngæû trë trong chæång
trçnh nghiãn cæïu näng nghiãûp åí caïc næåïc. Caïc nhaì
khoa hoüc dæûa vaìo caïc Trung tám nghiãn cæïu vaì thæûc
nghiãûm quyãút dënh chæång trçnh nghiãn cæïu, phaït
triãøn cäng nghãû näng nghiãûp vaì cäng nghãû âoï âæåüc
chuyãøn tåïi caïc Trung tám khuyãún näng âãø truyãön baï
trong näng dán.
Phæång thæïc chuyãøn giao cäng nghãû (TOT) nhçn
näng dán laì ngæåìi nháûn cäng nghãû mäüt caïch thuû
âäüng. Nãúu näng dán laìm theo cäng nghãû, ngæåìi näng
dán âoï seî laì näng dán tiãún bäü. Phong tuûc, táûp quaïn...
laì nhæîng nguyãn nhán cå baín lyï giaíi sæû tháút baûi cuía
caïc chæång trçnh chuyãøn giao cäng nghãû trong näng
nghiãûp åí nhiãöu næåïc (Chamber vaì Ghidyal). Nhæîîng
âiãöu kiãûn åí caïc Trung tám nghiãn cæïu, caïc Traûm
thæûc nghiãûm khäng thãø phaín aïnh âæåüc nhæîng âiãöu
kiãûn âäöng ruäüng thæûc tãú cuía näng dán, khäng thãø
phaín aïnh âáöy âuí sæû khaïc nhau vãö nguäön læûc, lao
âäüng, dáút âai vaì thë træåìng[1].
19
1.2.1.2. Phæång thæïc chuyãøn giao cäng nghãû æïng
duûng Adaptive Technology Tranfer (ATT)
Phæång phaïp naìy coìn âæåüc goüi laì mä hçnh chuyãøn
giao cäng nghãû caíi biãn (Daniel,1997). Phæång phaïp naìy
khaï phäø biãún åí nhæîng giai âoaûn 60, 70 cuía thãú kyí
XX, âàûc træng cuía phæång phaïp naìy laì hãû thäúng âaìo
taûo vaì gàûp gåî näng dán. Khuyãún näng coï vai troì låïn
trong viãûc chuyãøn giao TBKT âãún näng dán, phæång
thæïc naìy phaït huy taïc duûng trong giai âoaûn caïch
maûng xanh tháûp kyí 70 (Frank,1992), nhiãöu näng dán
trãn thãú giåïi âaî aïp duûng thaình cäng giäúng måïi vãö
myì, luïa taûo ra sæû phaït triãøn âaïng kãø vãö nàng suáút.
Tuy nhiãn nhæîng näng dán ngheìo váùn khäng âæåüc
hæåíng nhæîng thaình quaí chuyãøn giao naìy. Theo
phæång phaïp naìy, thäng tin phaín häöi cuía näng dán tåïi
caïc Trung tám nghiãn cæïu näng nghiãûp âæåüc truyãön
chuí yãúu qua hãû thäúng khuyãún näng phaín aïnh laûi,
thäng tin tæì Viãûn nghiãn cæïu khäng træûc tiãúp tåïi näng
dán maì laûi qua hãû thäúng khuyãún näng. Vç thãú cäng
nghãû âæåüc phaït triãøn åí caïc Viãûn nghiãn cæïu váùn
chæa phuì håüp våïi âiãöu kiãûn cuû thãø cuía näng dán[1].
1.2.1.3. Phæång phaïp nghiãn cæïu coï sæû tham gia cuía
näng dán Farmer paticipatory research (FPR)
Âáy laì phæång phaïp tiãúp cáûn trong âoï nghiãn cæïu
âæåüc xuáút phaït tæì näng dán, do näng dán âàût kãú
hoaûch vaì thæûc hiãûn sæû håüp taïc giæîa näng dán våïi
caïn bäü nghiãn cæïu (Daniel,1997).
Âàûc træng cuía phæång phaïp tiãúp cáûn naìy laì thu
huït sæû tham gia cuía näng dán vaìo phaït triãøn cäng
nghãû âãø náng cao nàng suáút, cháút læåüng cáy träöng
vaì váût nuäi. FPR táûp trung vaìo nháûn daûng, phaït
20